บันทึกหลังการเรียนรู้ครั้งที่12

วันศุกร์ที่24มีนาคม2560

การส่งเสริมพัฒนาการและการปรับพฤติกรรมเด็กปฐมวัยที่มีความต้องการพิเศษ

•   เพื่อให้เด็กสามารถช่วยเหลือตนเองได้ในชีวิตประจำวัน

•   ใช้ชีวิตอยู่ในสังคมได้ใกล้เคียงกับคนปกติมากที่สุด 

•   เน้นการดูแลแบบองค์รวม (Holistic Approach)

1. การฟื้นฟูสมรรถภาพทางการศึกษา

•    เพิ่มทักษะพื้นฐานด้านสังคม การสื่อสาร และทักษะทางความคิด

•    เกิดผลดีในระยะยาว

•    เน้นการเตรียมความพร้อมเพื่อให้เด็กสามารถใช้ในชีวิตประจำวันจริงๆแทนการฝึกแต่เพียงทักษะทางวิชาการ

•    แผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล (Individualized Education Program; IEP)

•     โรงเรียนการศึกษาพิเศษเฉพาะทาง โรงเรียนเรียนร่วม ห้องเรียนคู่ขนาน

2.การฟื้นฟูสมรรถภาพทางสังคม

•   การฝึกฝนทักษะในชีวิตประจำวัน (Activity of Daily Living Training)

•   การฝึกฝนทักษะสังคม (Social Skill Training)

•   การสอนเรื่องราวทางสังคม (Social Story)

3. การบำบัดทางเลือก

•   การสื่อความหมายทดแทน (AAC)

•   ศิลปกรรมบำบัด (Art Therapy)

•   ดนตรีบำบัด (Music Therapy)

•   การฝังเข็ม (Acupuncture)

•   การบำบัดด้วยสัตว์ (Animal Therapy)

การสื่อความหมายทดแทน (Augmentative and Alternative Communication ; AAC)

1. การฟื้นฟูสมรรถภาพทางการศึกษา

•   เพิ่มทักษะพื้นฐานด้านสังคม การสื่อสาร และทักษะทางความคิด

•   เกิดผลดีในระยะยาว

•   เน้นการเตรียมความพร้อมเพื่อให้เด็กสามารถใช้ในชีวิตประจำวันจริงๆแทนการฝึกแต่เพียงทักษะทางวิชาการ

•   แผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล  (Individualized Education Program; IEP)

•   โรงเรียนการศึกษาพิเศษเฉพาะทาง โรงเรียนเรียนร่วม ห้องเรียนคู่ขนาน

2.การฟื้นฟูสมรรถภาพทางสังคม

•   การฝึกฝนทักษะในชีวิตประจำวัน (Activity of Daily Living Training)

•   การฝึกฝนทักษะสังคม (Social Skill Training)

•   การสอนเรื่องราวทางสังคม (Social Story)

3. การบำบัดทางเลือก

•   การสื่อความหมายทดแทน (AAC)

•   ศิลปกรรมบำบัด (Art Therapy)

•   ดนตรีบำบัด (Music Therapy)

•   การฝังเข็ม (Acupuncture)

•   การบำบัดด้วยสัตว์ (Animal Therapy

      การสื่อความหมายทดแทน (Augmentative and Alternative Communication ; AAC)

•             การรับรู้ผ่านการมอง (Visual Strategies)

•             โปรแกรมแลกเปลี่ยนภาพเพื่อการสื่อสาร (Picture Exchange Communication System; PECS)

•             เครื่องโอภา (Communication Devices)

•             โปรแกรมปราศรัย

บทบาทของครู

•             ตำแหน่งการนั่งของเด็กไม่ควรให้นั่งติดหน้าต่างหรือประตู

•             ให้เด็กนั่งแถวหน้าสุดใกล้โต๊ะครู

•             จัดให้เด็กนั่งติดกับนักเรียนที่ไม่ค่อยเล่น ไม่ค่อยคุยในระหว่างเรียน

•             ให้เด็กมีกิจกรรม เปลี่ยนอิริยาบถบ้าง

การส่งเสริมทักษะต่างๆของเด็กพิเศษ

1. ทักษะทางสังคม

•   เด็กพิเศษที่ขาดทักษะทางสังคม ไม่ได้มีสาเหตุมาจากการพ่อแม่

•   การอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ดีไม่ได้เป็นเครื่องรับประกันว่าเด็กจะมีพัฒนาการต่างๆอย่างมีความสุข

กิจกรรมการเล่น

•   การเล่นเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งต่อการเรียนรู้ทักษะทางสังคม

•   เด็กจะสนใจกันเองโดยอาศัยการเล่นเป็นสื่อ

•   ในช่วงแรกๆ เด็กจะไม่มองเด็กคนอื่นเป็นเพื่อน  แต่เป็นอะไรบางอย่างที่น่าสำรวจ สัมผัส ผลัก ดึง

ยุทธศาสตร์การสอน

•   เด็กพิเศษหลายๆคนไม่รู้วิธีเล่น  ไม่รู้ว่าจะเล่นอย่างไร

•   ครูเริ่มต้นจากการสังเกตเด็กแต่ละคนอย่างเป็นระบบ

•   จะบอกได้ว่าเด็กมีทักษะการเล่นแบบใดบ้าง

•   ครูจดบันทึก

•   ทำแผน IEP

การกระตุ้นการเลียนแบบและการเอาอย่าง

•   วางแผนกิจกรรมการเล่นไว้หลายๆอย่าง

•   คำนึงถึงเด็กทุกๆคน

•   ให้เด็กเล่นเป็นกลุ่มเล็กๆ 2-4 คน

•   เด็กปกติทำหน้าที่เหมือน “ครู” ให้เด็กพิเศษ

ครูปฏิบัติอย่างไรขณะเด็กเล่น

•   อยู่ใกล้ๆ และเฝ้ามองอย่างสนใจ

•   ยิ้มและพยักหน้าให้ ถ้าเด็กหันมาหาครู

•   ไม่ชมเชยหรือสนใจเด็กมากเกินไป

•   เอาวัสดุอุปกรณ์มาเพิ่ม เพื่อยืดเวลาการเล่น

•   ให้ความคิดเห็นที่เป็นแรงเสริม

การให้แรงเสริมทางสังคมในบริบทที่เด็กเล่น

•   ครูพูดชักชวนให้เด็กร่วมเล่นกับเพื่อน

•   ทำโดย “การพูดนำของครู”

ช่วยเด็กทุกคนให้รู้กฎเกณฑ์

•   ไม่ง่ายสำหรับเด็กพิเศษ

•   การให้โอกาสเด็ก

•   เด็กพิเศษต้องเรียนรู้สิทธิต่างๆเหมือนเพื่อนในห้อง

•   ครูต้องไม่ใช้ความบกพร่องของเด็กพิเศษเป็นเครื่องต่อรอง

2. ทักษะภาษา

การวัดความสามารถทางภาษา

•   เข้าใจสิ่งที่ผู้อื่นพูดไหม

•   ตอบสนองเมื่อมีคนพูดด้วยไหม

•   ถามหาสิ่งต่างๆไหม

•   บอกเล่าเหตุการณ์ต่างๆที่เกิดขึ้นไหม

•   ใช้คำศัพท์ของตัวเองกับเด็กคนอื่นไหม

การออกเสียงผิด / พูดไม่ชัด

•   การพูดตกหล่น

•   การใช้เสียงหนึ่งแทนอีกเสียง

•   ติดอ่าง

การปฏิบัติของครูและผู้ใหญ่

•   ไม่สนใจการพูดซ้ำหรือการออกเสียงไม่ชัด

•   ห้ามบอกเด็กว่า  “พูดช้าๆ”   “ตามสบาย”   “คิดก่อนพูด”

•   อย่าขัดจังหวะขณะเด็กพูด

•   อย่าเปลี่ยนการใช้มือข้างที่ถนัดของเด็ก

•   ไม่เปรียบเทียบการพูดของเด็กกับเด็กคนอื่น

•   เด็กที่พูดไม่ชัดอาจเกี่ยวข้องกับการได้ยิน

ทักษะพื้นฐานทางภาษา

•   ทักษะการรับรู้ภาษา

•   การแสดงออกทางภาษา

•   การสื่อความหมายโดยไม่ใช้คำพูด

ความรับผิดชอบของครูปฐมวัย

•   การรับรู้ภาษามาก่อนการแสดงออกทางภาษา

•   ภาษาที่ไม่ใช่คำพูดมาก่อนภาษาพูด

•   ให้เวลาเด็กได้พูด

•   คอยให้เด็กตอบ (ชี้แนะหากจำเป็น)

•   เป็นผู้ฟังที่ดีและโตต้อบอย่างฉับไว (ครูไม่พูดมากเกินไป)

•   เด็กไม่ได้เรียนรู้ภาษาจากการฟังเพียงอย่างเดียว

•   ให้เด็กทำกิจกรรมกลุ่ม เด็กพิเศษได้มีแบบอย่างจากเพื่อน

•   กระตุ้นให้เด็กบอกความต้องการของตนเอง (ครูไม่คาดการณ์ล่วงหน้า)

•   เน้นวิธีการสื่อความหมายมากกว่าการพูด

•   ใช้คำถามปลายเปิด

•   เด็กพิเศษรับรู้มากเท่าไหร่ ยิ่งพูดได้มากเท่านั้น

•   ร่วมกิจกรรมกับเด็ก

3. ทักษะการช่วยเหลือตนเอง

การสร้างความอิสระ

•   เด็กอยากช่วยเหลือตนเอง

•   อยากทำงานตามความสามารถ

•   เด็กเลียนแบบการช่วยเหลือตนเองจากเพื่อน เด็กที่โตกว่า และผู้ใหญ่

ความสำเร็จเป็นสิ่งสำคัญ

•   การได้ทำด้วยตนเอง

•   เชื่อมั่นในตนเอง

•   เรียนรู้ความรู้สึกที่ดี

หัดให้เด็กทำเอง

•   ไม่ช่วยเหลือเกินความจำเป็น (ใจแข็ง)

•   ผู้ใหญ่มักทำสิ่งต่างๆให้เด็กมากเกินไป

•   ทำให้แม้กระทั่งสิ่งที่เด็กสามารถทำได้เองหากให้เวลาเขาทำ

•   “ หนูทำช้า ”  “ หนูยังทำไม่ได้ ”

จะช่วยเมื่อไหร่

•   เด็กก็มีบางวันที่ไม่อยากทำอะไร , หงุดหงิด , เบื่อ , ไม่ค่อยสบาย

•   หลายครั้งเด็กจะขอความช่วยเหลือในสิ่งที่ได้เรียนรู้ไปแล้ว

•   เด็กรู้สึกว่ายังมีผู้ใหญ่ที่พึ่งได้ แต่ต้องได้รับความช่วยเหลือเฉพาะสิ่งที่เด็กต้องการ

•   มักช่วยเด็กในช่วงกิจกรรม

ลำดับขั้นในการช่วยเหลือตนเอง

•   แบ่งทักษะการช่วยเหลือตนเองออกเป็นขั้นย่อยๆ

•   เรียงลำดับตามขั้นตอน

การเข้าส้วม

•   เข้าไปในห้องส้วม

•   ดึงกางเกงลงมา

•   ก้าวขึ้นไปนั่งบนส้วม

•   ปัสสาวะหรืออุจจาระ

•   ใช้กระดาษชำระเช็ดก้น

•   ทิ้งกระดาษชำระในตะกร้า

•   กดชักโครกหรือตักน้ำราด

•   ดึงกางเกงขึ้น

•   ล้างมือ

•   เช็ดมือ

•   เดินออกจากห้องส้วม

สรุป

•   ครูต้องพยายามให้เด็กทำสิ่งต่างๆด้วยตนเอง

•   ย่อยงานแต่ละอย่างเป็นขั้นๆ

•   ความสำเร็จขั้นเล็กๆนำไปสู่ความสำเร็จทั้งมวล

•   ช่วยให้เด็กมีความมั่นใจในตนเอง

•   เด็กพึ่งตนเองได้ รู้สึกเป็นอิสระ

4. ทักษะพื้นฐานทางการเรียน

เป้าหมาย

•   การช่วยให้เด็กแต่ละคนเรียนรู้ได้ 

•   มีความรู้สึกดีต่อตนเอง

•   เด็กรู้สึกว่า “ฉันทำได้”

•   พัฒนาความกระตือรือร้น อยากรู้อยากเห็น

•   อยากสำรวจ อยากทดลอง

ช่วงความสนใจ

•   ต้องมีก่อนการเรียนรู้อื่นๆ

•   จดจ่อต่อกิจกรรมในช่วงเวลาหนึ่งได้นานพอสมควร

การเลียนแบบ

การทำตามคำสั่ง คำแนะนำ

•   เด็กได้ยินสิ่งที่ครูพูดชัดหรือไม่

•   เด็กเข้าใจคำศัพท์ที่ครูใช้หรือไม่

•   คำสั่งยุ่งยากซับซ้อนไปหรือไม่

การรับรู้ การเคลื่อนไหว

•   ได้ยิน เห็น สัมผัส ลิ้มรส กลิ่น

•   ตอบสนองอย่างเหมาะสม

การควบคุมกล้ามเนื้อเล็ก

•   การกรอกน้ำ ตวงน้ำ

•   ต่อบล็อก

•   ศิลปะ

•   มุมบ้าน

•   ช่วยเหลือตนเอง

ตัวอย่างอุปกรณ์สำหรับเด็กพิเศษ

•   ลูกปัดไม้ขนาดใหญ่

•   รูปต่อที่มีจำนวนชิ้นไม่มาก

ความจำ

•   จากการสนทนา

•   เมื่อเช้าหนูทานอะไร

•   แกงจืดที่เรากินใส่อะไรบ้าง

•   จำตัวละครในนิทาน

•   จำชื่อครู เพื่อน

•   เล่นเกมทายของที่หายไป

การวางแผนการเตรียมพื้นฐานทางวิชาการ

•   จัดกลุ่มเด็ก

•   เริ่มต้นเรียนรู้โดยใช้ช่วงเวลาสั้นๆ

•   ให้งานเด็กแต่ละคนอย่างชัดเจนว่าต้องทำที่ไหน

•   ติดชื่อเด็กตามที่นั่ง

•   ใช้อุปกรณ์ที่เด็กคุ้นเคย

•   ใช้อุปกรณ์ที่เด็กคุ้นเคย

•   บันทึกว่าเด็กชอบอะไรที่สุด

•   รู้ว่าเมื่อไหร่จะเปลี่ยนงาน

•   มีอุปกรณ์ไว้สับเปลี่ยนใกล้มือ

•   เตรียมทุกอย่างให้พร้อมก่อนเด็กมาถึง

•   พูดในทางที่ดี

•   จัดกิจกรรมให้เด็กได้เคลื่อนไหว

•   ทำบทเรียนให้สนุก

ประเมินหลังการเรียนรู้

ประเมินอาจารย์

อาจารย์เตรียมแผนการสอนและวิธีการสอนมาอย่างดีมีการสาธิตตัวอย่างให้ดูเพื่อให้นักศึกษาเข้าใจในเนื้อหามากยิ่งขึ้น

ประเมินตนเอง

เข้าเรียนตามเวลาตั้งใจฟังที่อาจารย์สอน